Araştırmalar internet bağımlılığının bir çok belirtisi olduğunu göstermiştir. Gün içerisinde kullanım sıklığı, çevrimiçi geçirilen süre miktarı ve internet kullanıma karşı ortaya çıkan olumsuz sonuçlar internet bağımlılığının temel göstergesidir.
İnternet bağımlılığı terimi DSM-V’te yer alan “madde bağımlılığı” tanı ölçütleri kullanılarak ifade edilmiştir (Goldberg, 1995). İnternet bağımlılığı, internetin kontrol dışı kullanımı ve zararlı kullanımı olarak tanımlanmaktadır (Öztürk, Odabaşıoğlu, Eraslan, Genç, Kalyoncu, 2007). İnternet bağımlılığı kişinin iş, sosyal, akademik alanlarını olumsuz şekilde etkileyen bir klinik rahatsızlıktır(Young, 2007). Dünyada olduğu gibi ülkemizde de internet kullanımı oldukça yaygındır.
Ülkemizde İnternet Bağımlılığı
Ülkemizde internet kullanımı ve bağımlılığı yıllar geçtikçe daha da artmaktadır. TUİK( 2013b, 2014, 2015, 2016) verilerine göre, ülkemizde internet kullanımı 2013 yılında erkeklerde %59, kadınlarda %39 iken, bu sayı 2016 yılında erkeklerde %71 kadınlarda ise %52’ye yükselmiştir. İnternetin geliştirici yanından faydalanmadan gereğinden fazla internet kullanımı zaman içerisinde probleme dönüşmeye başlar, bireyin akademik ve kişisel gelişim gelişimini engeller ve bağımlı olmasına sebep olur(Cengizhan, 2005; Ayas, Çakır ve Horzum, 2011). İnternet bağımlılığının erkeklerin kadınlara göre düşük düzeyde daha fazla olduğu sonucu bulunmuştur(Öksüz, 2019) Türkiye’de 2853 lise öğrencilerini kapsayan bir araştırmanın sonucuna göre %16.3’ü yüksek internet bağımlılığı riski taşıdığı ortaya çıkmıştır. (Yılmaz, Şahin, Haseski, Erol, 2014). Bu durum ülkemizde internetin çok yaygın olarak görüldüğünü ortaya koymaktadır.
İnternet Bağımlılığına Yol Açan Etkenler
Günümüzde internet bağımlılığına yol açan bir çok etken bulunmaktadır. İnternet bağımlılığına yol açan en önemli etken kişinin sosyalleşebilme isteğidir. Kendi kimliklerini daha abartılı şekilde gösterebilme, düşüncelerini paylaşırken kimsenin bilmeyeceğinin rahatlığı, internetten iletişim kurmanın daha kolay olması sosyalleşmeyi kolaylaştırdığı için internet bağımlılığını artmasına neden olan etkenlerdir.
İnternete bağlanabilmenin daha kolay olması internet bağımlılığının artmasına neden olan diğer bir nedendir(Cengizhan, 2005). Ayrıca, bu araştırmanın kapsamına giren anne-baba tutumları kişinin internet bağımlılığını etkileyen diğer faktörlerdendir (Koning ve ark, 2018). Araştırmalar internet bağımlılığının bir çok belirtisi olduğunu göstermiştir. Gün içerisinde kullanım sıklığı, çevrimiçi geçirilen süre miktarı ve internet kullanıma karşı ortaya çıkan olumsuz sonuçlar internet bağımlılığının temel göstergesidir(Chou, Condron, Belland, 2005).
Çok Fazla İnternet Kullanımının Zararları
İnternete sık sık bağlanmak, internet kullanımı sırasında zamanın nasıl geçtiğini anlayamamak ve bu durumu kabul etmeme davranışları; yeni arkadaşlıklar edinebilmek için çok fazla siteleri kullanmak; günlük işlevler internet üzerinden kolaylıkla yerine getirilmesi; aile ve arkadaşlıklara gerekli önem verilmemesinden dolayı ilişkilerin bozulması, iş veya okulda performansın düşmesi gibi bir çok unsur internet bağımlılığının işaretidir(Cengizhan, 2005). Çok fazla internet kullanımı izole edilme, yalnızlık, depresyon, düşük toplumsal ilişkiler ve yakın arkadaşlıklarda azalma gibi psikolojik sorunların ve obezite, uyku bozuklukları, epileptik nöbetler gibi fiziksel problemlerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır.
(Yalçın, 2006,Young, 2004). Ayrıca, internet bağımlılığı kişinin benlik algısı, yaşam doyumunu etkilemektedir. (Armstrong, Phillips ve Saling, 2000; Batıgün ve Kılıç, 2011). Benlik algısı ve internet bağımlılığı ile ilişkisi Çeşitli araştırmalar internet bağımlılığı ile benlik saygısı arasında ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Coopersmithe (1967)’e göre benlik algısı, kişinin kendisi hakkında düşünceleridir. Bireyin kendisini yeterli, başarılı, değerli bulup bulmaması gibi fikirleri ve kendisinin kabul edip etmeme gibi tutumlardan meydana gelir Düşük benlik algısına sahip olan bireylerin teknoloji bağımlılığının arttığını göstermektedir(Armstrong, Phillips ve Saling, 2000; Munno ve diğerleri,2017; Niemz ve diğerleri, 2005; Stieger ve Burger,2010; Blachnio ve diğerleri, 2016) Kurtaran (2008), lise öğrencileriyle yaptığı çalışmada internet bağımlılığı arttıkça benlik algısının azaldığı sonucunu bulmuştur. Yaşam doyumu ve internet bağımlılığı ile ilişkisi Yaşam doyumu kavramı ilk olarak 1961 yılında Neugarten tarafından ortaya atılmıştır. Yaşam doyumu, kişinin yaşamak istediği ile elde olanları karşılaştırılması sonucu ortaya çıkan durum olarak tanımlanır. Yaşam doyumu ile internet bağımlılığı ile yapılan çalışmalar gösteriyor ki, yaşam doyumu azaldıkça internet bağımlılığı artmaktadır. (Batıgün ve Kılıç, 2011; Caplan, 2005; Cao ve ark., 2011, Esen ve Siyez, 2011; Ko ve ark., 2005; Ko ve diğ., 2007; Morsünbül, 2014; Wang ve diğ., 2008).
İnternet Bağımlılığının Aile İle İlişkisi
Anne-baba tutumları ve internet bağımlılığı ile ilişkisi Bireylerin çocukluk dönemlerinde ki ebeveynleri ile olan ilişkileri, yetişkin olduklarında diğer bireylere karşı göstereceği tutum ve davranışların zeminin oluşturmaktadır. Bireyin psikolojik ve sosyal gelişimini etkileyen en önemli faktör aile içi iletişim ve ebeveyn davranışlarıdır(Kuzgun ve Eldeleklioğlu, 1999). Problemli internet kullanımı anne-babanın internet kullanma karşı tutumu ile ilişkili olduğu görülmektedir (Koning ve ark, 2018). Sağlıksız ebeveyn tutumlarının olduğu ailelerde kişi daha kolay bir şekilde internet bağımlısı olabilmektedir. (Campanelli, 2009; High & Caplan, 2009). Bireylerin hayata karşı duruşları ve zorlukları, erken çocukluk döneminde karşılaştıkları ebeveyn tutumlarından etkilenmektedir. Bu bağlam da yapılan araştırmalar sonucu bireyin internet bağımlılığı erken yaşta anne-baba tutumlarının incelenebileceğini göstermektedir
